Merry zonder Carey | Zeven alternatieve kerstsongs

Christmas card from a hooker in Minneapolis | Tom Waits

Ik ga elke dag, tot en met tweede kerstdag, een alternatief kerstnummertje delen. 𝘊𝘩𝘳𝘪𝘴𝘵𝘮𝘢𝘴 𝘤𝘢𝘳𝘥 𝘧𝘳𝘰𝘮 𝘢 𝘩𝘰𝘰𝘬𝘦𝘳 𝘪𝘯 𝘔𝘪𝘯𝘯𝘦𝘢𝘱𝘰𝘭𝘪𝘴 van Tom Waits lijkt me een exquise startertje.

How to make gravy | Paul Kelly

In Australië is singersongwriter Paul Kerry mega, hier kennen we hem nauwelijks. In 𝘏𝘰𝘸 𝘵𝘰 𝘮𝘢𝘬𝘦 𝘨𝘳𝘢𝘷𝘺 schrijft Joe, vanuit de gevangenis een brief aan zijn broer Dan. Hij betreurt dat hij de familie zal missen met kerst en deelt zijn geheime recept voor de jus bij 𝘵𝘩𝘦 𝘳𝘰𝘢𝘴𝘵, zodat zij dat traditionele onderdeel van het feest niet hoeven te missen. In de eerste zinnen is sprake van 21 december, die dag werd in Australië informeel uitgeroepen tot Gravy day.

Back door Santa | The Black Crowes

𝘉𝘢𝘤𝘬 𝘥𝘰𝘰𝘳 𝘚𝘢𝘯𝘵𝘢 werd oorspronkelijk uitgebracht door Clarence Carter in 1968. Later nam B.B. King het op, Jon Bon Jovi en dus ook, in 2005, The Black Crowes. Het is een ondeugend nummer over een kerstman die de mama's bezoekt als de papa's uithuizig zijn.

I'll be home on Christmas day | Blue Blot

Mijn vader hield van unieke stemmen, waaronder die van de betreurde Chris Rea, maar ook die van Luke Walter jr., de veel te vroeg gestorven frontman van Blue Blot. Eigenlijk heette hij Luk Renneboog, maar daar breek je niet mee door. 𝘋𝘳𝘪𝘷𝘪𝘯𝘨 𝘩𝘰𝘮𝘦 𝘧𝘰𝘳 𝘊𝘩𝘳𝘪𝘴𝘵𝘮𝘢𝘴 zullen we - terecht - de komende dagen nog vaak horen, vandaar deze 𝘐'𝘭𝘭 𝘣𝘦 𝘩𝘰𝘮𝘦 𝘰𝘯 𝘊𝘩𝘳𝘪𝘴𝘵𝘮𝘢𝘴 𝘥𝘢𝘺.

Merry Christmas (I don't wanna fight tonight) | The Ramones

De punkattitude doortrekken naar een thema dat ermee 𝘤𝘭𝘢𝘴𝘩t, de Ramones deden het in 𝘔𝘦𝘳𝘳𝘺 𝘊𝘩𝘳𝘪𝘴𝘵𝘮𝘢𝘴 (𝘐 𝘥𝘰𝘯'𝘵 𝘸𝘢𝘯𝘯𝘢 𝘧𝘪𝘨𝘩𝘵 𝘵𝘰𝘯𝘪𝘨𝘩𝘵). Ik heb het altijd geestig gevonden.

White Christmas | Norah Jones

De melodie van 𝘞𝘩𝘪𝘵𝘦 𝘊𝘩𝘳𝘪𝘴𝘵𝘮𝘢𝘴 vind ik van kleins af aan enorm mooi, sinds dat cassetteke van Bing Crosby, sinds een kerstplaat van Lee Towers thuis waar het ook op stond. 't Zit 'm in die volledig uit halve tonen opgebouwde eerste muzikale zin, die vervolgens opentrekt. Er zijn honderden versies van, dus het is moeilijk kiezen. Ik hoorde onlangs nog een puike bluesversie door Eric Clapton, maar ga dan toch voor Tante Norah, omwille van de mooie herinnering aan haar concert deze zomer op Gent Jazz.

Causerie met Midas dekkers doorheen onze cultuurgeschiedenis

Midas Dekkers is een fenomeen. En als de bioloog een nieuw boek uit heeft, kan je er donder op zeggen dat er over gesproken wordt, want de controverse heeft hij nooit geschuwd. Boeken als ‘Lief dier’, ‘Lichamelijke oefening’ of ‘De vergankelijkheid’ zinderen, jaren na de publicatie, nog na.

In zijn nieuwste worp, ‘Het menselijk tekort’, stelt hij vragen als ‘Wat moet een mens met een ideale schoonzoon? Wat moet de natuur met een ideale soort? Is de mens nu nog niet af? Want na  miljoenen jaren evolutie is er nog steeds veel te wensen over.  

Lees verder op Cultuurpakt.be

Over dirigent Theodor Currentzis: Er gebeurt altijd iets

Vorige week de tijd genomen om uitgebreid opnames van Theodor Currentzis te beluisteren en dat is op zijn zachtst gezegd een boeiende dirigent. Controversieel, ja! En niet alleen omwille van zijn Russische banden, ook om zijn interpretaties. Hij bespeelt verschillende stijlperiodes, dat op zich is al fascinerend, en hij doet dat telkens heel stijlbewust. Maar hij neemt gedurfde keuzes, excentrieke ook. In zijn tempi, zijn dynamiek – hij schuwt de excessen niet. Neem zijn opname van Dido en Aeneas van Purcell: koor en orkest klinken bijwijlen mechanisch, dreunen als machines. Het benadert de esthetiek van Kraftwerk. Sforzandi, grillige tempowisselingen, het staat ver van de ‘pure’ barokpraktijk. Hij zoekt contrasten op. En breidt de continuo sectie uit, met veel snaren en percussie. Je kan dat effectenjagerij noemen, maar het werkt wel. Je hebt als luisteraar, zelfs al hoor je het via Sporify of op cd, voortdurend het gevoel dat er iets bijzonders gebeurt. Zoals die keer dat je voor de televisie zat toen Lukáš Vondráček Rach 3 speelde tijdens de Elisabethwedstrijd. Het geldt voor alle opnames van Currentzis: niet verwonderlijk dat hij ‘Le sacre’ opnam. Mozarts Requiem of zijn Don Giovanni, Mahlers zesde, muziek van Rameau, Beethoven 5 & 7,… Stuk voor stuk avontuurlijk en meeslepend. Luister ernaar, je zal het je niet beklagen. En dan: het vioolconcerto van Tsjaikovski met Patricia Kopatchinskaja! Niet van deze wereld!

Als de rust zwaarder weegt dan de noten

Ik moest er deze week aan denken toen ik naar de Concerti Grossi van Händel en Corelli aan het luisteren was. 'Muziek zit niet in de noten, maar in de stilte ertussen', een uitspraak van Mozart, die Stijn De Paepe nieuw leven inblies in zijn 'In Memoriam' voor de Nederlandse dirigent Bernard Haitink.

Niet dat ik het romantische cliché wil bevestigen dat de muziek uit die periode maar door en door blijft gaan - want dat is veralgemenende onzin - of dat het principe niet in andere tijdsvakken wordt toegepast, uiteraard wel, maar ik vind dat onze barokcomponisten erin uitblinken, in het plaatsen van een welgemikte rust. Vaak loopt dat samen met het toonzetten van een tekst, en volgt dat er logischerwijze uit, maar in de barok was ook de louter instrumentale muziek doorspekt van retorische truukjes, In het classiscisme ook nog, de sonatestructuur vertoont veel parallellen met een redevoering: een expositie, een doorwerking van argumenten en tegenargumenten en een conclusie, soms met reprises of zelfs een onverwachte retorische wending. En pauzes horen daar ook bij.

In het bekende 'Lascia ch'io pianga' van Händel hoor je dat meesterlijk. Na elk zinsdeeltje valt een korte stilte om de luisteraar de kans te geven de tekst emotioneel te verwerken. De expressie stopt even en de luisteraar kan ademen, het verdriet waarover de aria gaat kan even inwerken. De rusten versterken bovendien het gevoel van wachten, de overheersende emotie die in de aria aanwezig is.

Hij doet dat dus ook in die instrumentale Concerti Grossi, op verschillende manieren. Opvallend vond ik dit: in een van die werken bouwt hij spanning op door een plotselinge stilte, waardoor de daaropvolgende inzet van het orkest des te krachtiger voelt. In bepaalde dramatische passages klinkt de stilte zelfs zwaarder dan de noten zelf. Veel van Corelli's Concert Grossi beginnen met zuchtjes. Een akkoord, rust, nog een akkoord, rust. Het is onwaarschijnlijk hoe zoiets toewerkt naar een echte, indrukwekkende start.

Ik vond iets gelijkaardigs in mijn Hamal-notities (foto). Die achtste rusten in tweede en vierde maat mogen wegen, hier. Ze zijn crucialer dan alles wat ervoor staat. Pas erna beweegt er wat.

Vivaldi als cacaoboter

 Alvorens in slaap te vallen, luister ik altijd nog naar wat muziek. Het is donker, de oren zijn de enige zintuigen die werken: ideaal! Ik ben al eventjes in de ban door deze Cellosonates van Vivaldi, gespeeld door Bruno Cocset en zijn Les Basses Réunies. Cocset leerde ik kennen via een andere geweldige cd van hem: La nascita del Violoncello. Maar deze Vivaldi is ook bijzonder. Il prete rosse heeft meer dan 500 concerti geschreven, dus nog eens naar die jaargetijden luisteren is echt niet nodig, al komt er af en toe wel nog een interessante uitvoering van uit.

Deze plaat bezorgt me bij momenten een zeer fysieke gewaarwording, in het bijzonder de trage bewegingen. Zo immens zacht, alsof ze van fluweel of vilt zijn, verweken ze mijn huid, verzachten ze het fysieke wezen dat ik ben als een klomp cacaoboter in een late zomerzon.

't Zijn toeren!

'Speurwerk Op de Beeck overtreft dat van politiespeurder Florent Bex'

'De aanslag op Napoleon' van Johan Op de Beeck is een historische thriller die zich in het jaar 1810 afspeelt in en rondom Antwerpen vooral, maar ook in de Kempen, Maastricht, Londen en Parijs. ‘Een thriller’, zegt Op de Beeck zelf, ‘impliceert een mengeling van feiten en fantasie.’ Wat juist fictie en wat fantasie is, daarvoor moet je het boek lezen, de auteur legt het nadien haarfijn uit. Dat Napoleon de aanslag overleeft, daar hoef je geen groot geschiedkundige voor te zijn, Waterloo moest vijf  jaar later nog plaatsvinden. Dit is geen spoiler alert, het doet niets af aan de spanningsboog het boek.

Is dit de spannendste thriller die je ooit las of zal lezen? Waarschijnlijk niet, maar dat hoeft ook niet, het boek heeft heel veel andere kwaliteiten.

Lees meer op: De aanslag op Napoleon | Johan Op de Beeck - Cultuurpakt.be

Parsifal schort de tijd vier uur lang op

‘De muziek van Parsifal biedt de luisteraar een soort van zwevende tijdloosheid’, vertelt Alejo Pérez, dirigent van Parsifal in de nieuwste productie van Opera Ballet Vlaanderen. ‘Steeds horizontaal, zwevend boven de grond.’
Zoals Parsifal zelf, in de enscenering van Susanne Kennedy en Markus Selg, in kleermakerszit. In zijn cocon, zwevend boven een rots.

Kennedy en Selg kozen resoluut voor een hedendaagse taal, met reuzegrote videoschermen. Immersief heet dat tegenwoordig. Niet dat men er helemaal in slaagt de grenzen tussen wat AI-beelden zijn en het analoge op het podium te doen versmelten, maar de illusie is er wel. 

Lees verder op Cultuurpakt: Parsifal schort de tijd vier uur lang op - Cultuurpakt.be